Errenteriko Urki Mendi taldeak Ekainberri bisitatu zuen pasa den igandean / El grupo de monte Urki realizó una visita a Ekainberri el pasado domingo

Abenduaren 18an, pasa den igandean, Errenteriako San Jose Ikastetxeko Urki Mendi taldeak irteera bat egin zuen eta bertan Ekainberri bisitatu zuten, guraso eta ikasle talde batek. Bisita oso interesgarria izan zela aipatu digute, eta Historiaurreko Tekniken Erakustaldi den tailerra bereziki goraipatu dute.
Beraien blog-ean jarri dituzte egun horretako argazkiak, jende guztiak goza dezan.
Hementxe jartzen dizuet link-a, denok goza dezagun!!!

http://urkimenditaldea201112.wordpress.com/excursiones/cueva-de-ekain/

El pasado domingo, 18 de diciembre, los padres y alumnos/as que forman parte del grupo de Monte Urki de la Escuela San Jose de Errenteria, realizaron una salida y en ella visitaron Ekainberri. La visita les pareció interesante, pero lo que más les gustó fue la Exhibición de Técnicas Prehistóricas.
En su blog, informan de todo lo que hicieron en la excursión.
Animaros a ver la experiencia que vivieron!!!!

"Euskararen jatorria"-ri buruzko bideoa ikusgai duzue jadanik

Azaroaren 30ean ikusteko aukerarik eduki ez zenutentzat, hemen jartzen dizuegu "Euskararen jatorria" bideoa ikusi ahal izateko link-a.
http://www.eitb.tv/es/#/video/1301166325001
Merezi du!!!!!!

Euskararen jatorriari buruzko grabaketa egin da Ekainberrin

Azaroaren 14an, astelehenean, euskararen jatorria islatzeko dokumental bat grabatu zuten ETBrentzako Ekainberrin, Ekain euskararen jatorriaren seinale baita. Bertan, Urrutia familiak hartu zuen parte.

Azaroak 30ean emitituko da eta Hasier Etxeberriak egingo ditu aurkezle lanak.

Jon Cazenave argazkilaria - El fotógrafo Jon Cazenave en Ekainberri

Azaroaren 14an, astelehenean, Jon Cazenave argazkilaria Ekainberrin egon zen euskararen jatorriari buruzko proiektu baterako argazkiak ateratzen.

Lunes, 14 de noviembre, el fotógrafo Jon Cazenave estuvo en Ekainberri sacando unas fotos para un proyecto sobre el origen del idioma vasco.

Ekain: Paleolitoko Santutegi

Ekaingo kobazuloan bi alderdi desberdin bereizi daitezke, alderdirik argitsuena Paleolitoko gizakien bizilekua zen, eta 15 metro inguruko tunel beherakor estu batetik igaro ondoren, “santutegi” bezala identifikatu dena dago, bertan gordetzen dira Ekain ospetsu egin duten labar arte adierazpenak.

Labar artea, kobazuloen alderdi ilunenetako hormetan eginiko irudi multzoak, Paleolito garaiko gizakien ideien munduarekin lotura duela nahiko teoria onartua da. Gizaki haiek benetan adierazi nahi zutenari buruz zalantza asko dauden arren, askotan labar artea duten kobazuloak “santutegi” bezala ezagutzen dira.

Ekain zaldiari eskainitako “santutegi” bat da, André Leroi-Gourhan arkeologoak “arte kuaternarioaren zaldi multzorik perfektuena” izendapena eman zion. Irudi hauek duela 13.000 edo 14.000 urte inguruan, Madeleine aldian, egin zituzten Homo sapiens-sapiens espezieko gizaki batzuk.

Ekain “santutegi sakon” bezala kontsideratzen da, bertako irudiak eguzkiaren argitik erabat babestuta daude, baina aldi berean, irudiak sarreratik nahiko gertu aurkitzen dira.

Hiru gune geografiko eta hiru irudi unitate bereizten dira bertan, sarrera aldean zeinuak eta irudi isolatuak aurkitzen dira; beste irudi isolatu batzuen ondoren, erdialdean Ekaingo margorik ezagunenak aurkitzen dira; barnealdean, irudi isolatu gehiago atzean utzi ostean, beste margo panel bat ageri da.

Ekaingo animalia errepresentazioen artean, erdia baino gehiago zaldiari eskainiak dira, guztira 34 irudi, oso urrundik jarraitzen dio bisonteak, 11 irudirekin, 5 ahuntz datoz ondoren (ziurrenik Pirineotako basahuntzak), beste 3 orein (bi eme eta har bat), kobazuloaren leku pribilegiatuenetako batean bi hartz arre aurkitzen dira, 2 arrain santutegiaren puntu desberdinetan; errinozeronte iletsu bezala identifikatu izan diren bi irudi ere badira, zalantzagarriak diren arren; hau guztia kobazuloan zehar banaturiko hainbat marka eta zeinu kontutan hartu gabe.

Ekaingo irudietan gutxienez zazpi artista edo “maisuren” eskua ikusten da, baieztapen hori egiteko hainbat aspektu hartzen dituzte kontutan adituek, eta zenbaitek gutxienez beste sei artistaren lana ere ikusi dute.

Zenbait iturriren arabera, Ekaingo zaldi guztiak lau maisu desberdinen artean burutu zituzten. Teoria honi jarraituz, zaldien lehen maisuak panel handienetan egin zuen lan, kobaren erdialderako sarrera partea apainduz. Bigarrenak erdialdean naiz sakoneko panelean egiten du lana. Hirugarren maisu baten zaldiak kobaren erdialdeko panel handienera mugatuko lirateke. Laugarren maisu batek “tailer” bat izan zuela pentsatzen da, badira zaldi batzuk maisutasun handiz hasi direnak, baina hainbat xehetasunetan beste esku baldarrago baten lana erakusten dutenak. Honez gain, zenbait zaldi zein maisurenak diren ezartzeko arazoak daude, kasu gehienetan irudiak gaizki mantentzen direlako edo xehetasun gutxi dituztelako.

Ekaingo 11 bisonte gutxienaz bi maisuren artean burutu direla pentsatzen da, beraietako batek esku ziurra erakusten du eta lerro luzeen bitartez margotzen du, beste batek lerro laburrak darabiltza eta segurtasun gutxiago erakusten du.

Ahuntza espezie urria da Ekainen, basahuntz pirinearra diruditenaren bost ale ikusten dira, bat panel handian eta gainontzekoak Auntzei deituriko galeria batean, gutxienaz bi maisuren lana direla uste da, irudietan erabiltzen duten ikuspegiagatik eta artistaren gaitasun teknikoagatik ezarri da bereizketa hori.

Hiru orein ikus daitezke santutegi honetan, bi zizelatu eta margotu bat, Ekainen arra eta emea bereizi daitezkeen espezie bakarra da. Bi irudi zizelatuak bata bestearen barruan daude eta maisu berarenak direla uste da, panel handiko orein emeak ezaugarri desberdinak ditu eta bigarren maisu batena dela pentsatzen da.

Arrainak labar artean animalia urriak dira eta Ekainen bi daude, izokin bat Auntzei galerian, eta mihi-arrain baten isatsa panel nagusiaren ertz batean. Izokina landu duen artistak esku ziurra eta marrazkirako gaitasun handia erakusten ditu, mihi-arraina landu duenak lerroa behin eta berriro zuzendu behar izan du.

Hartzak ere animalia bereziak dira labar artean eta Ekaingo kobazuloaren erdigunean, 1,20 metrotako altura duen sabai ganga batean, hartz arrearen bi irudi ikusi daitezke, maisu bakar batenak direla uste da eta ez dirudi maisu honek Ekaingo beste margoetan parte hartu duenik.

Ezin da baieztatu adibidez zaldien artista batek ez zituenik bisonte batzuk ere margotu, edo oreinen maisu batek ez dituenik zaldiak ere margotu, baina Ekainen lana egin zuten pertsonak espezialista talde txiki bat zirela pentsa daiteke, hori bai, denek ez zuten momentu berdinean egin lana, zenbait belaunaldi desberdinetako artistei dagozkie irudi zoragarri hauek.

Ekain: Santuario Paleolítico

En la cueva de Ekain se pueden distinguir dos partes bien definidas, la zona más luminosa era la vivienda de los humanos del Paleolítico, y tras cruzar un estrecho túnel descendente de unos 15 metros, está lo que se ha identificado como un “santuario”, ahí se guardan las expresiones de arte rupestre que han dado renombre a Ekain.

Es una teoría bastante aceptada que el arte rupestre, los conjuntos de figuras representados en las paredes de las partes más oscuras de las cuevas, está relacionado con el mundo ideario de las personas del Paleolítico. Aunque existan muchas dudas sobre lo que realmente trataban de expresar aquellas personas, por ese motivo, las cuevas con arte rupestre se conocen muchas veces como “santuarios”.

Ekain es un “santuario” dedicado al caballo. El arqueólogo André Leroi-Gourhan lo calificó como “el conjunto de caballos más perfecto de todo el arte Cuaternario”. Unos humanos de la especie Homo sapiens-sapiens realizaron estas figuras hace 13.000 o 14.000 años, en el Magdaleniense.

Ekain se considera un “santuario profundo”, sus figuras se hallan totalmente protegidas de la luz del sol, pero al mismo tiempo, las imágenes se encuentran bastante cerca de la entrada.

Se distinguen tres zonas geográficas y tres unidades de figuras en la cueva, en la zona de entrada hay signos e imágenes aisladas; tras otra serie figuras aisladas, las imágenes más conocidas de Ekain se encuentran en la zona central; en el fondo, después de dejar atrás otra serie de figuras aisladas, aparece otro panel de pinturas.

Entre las representaciones de animales de Ekain, más de la mitad son del caballo, con un total de 34 figuras, les sigue muy de lejos el bisonte, con 11 representaciones en total, seguidos de 5 cabras (probablemente cabras monteses pirenaicas), otros 3 ciervos (dos hembras y un macho), encontramos dos osos pardos en la zona más privilegiada de cueva, también hay dos figuras que se han identificado como rinocerontes lanudos, aunque sean controvertidos, todo ello sin tener en cuenta diversas marcas y signos esparcidos por la cueva.

En las figuras de Ekain se ve la mano de al menos siete artistas o “maestros”. Los expertos toman en cuenta diversos aspectos para realizar esa afirmación, y algunos identifican la mano de al menos seis artistas más.

Según algunas fuentes, todos los caballos de Ekain habrían sido realizados entre cuatro maestros distintos. Siguiendo esta teoría, el primer maestro de los caballos trabajo en los paneles más grandes, decorando la zona de paso al centro de la cueva. El segundo trabaja tanto en el centro como en el panel del fondo. Los caballos de un tercer maestro se limitarían al panel más grande. Se cree que un cuarto maestro pudo tener un “taller”, existen algunos caballos iniciados con gran maestría, pero que muestran la intervención de una mano más torpe en algunos detalles. Además, existen problemas para establecer a qué maestro pertenecen algunos caballos, la mayoría de las veces por la mala conservación de las figuras o porque presentan pocos detalles.

Se cree que los 11 bisontes de Ekain han sido realizados por al menos dos maestros, uno de ellos muestra una mano firme y pinta con trazos largos, un segundo utiliza trazos cortos y muestra una menor seguridad.

La cabra es una especie escasa en Ekain, se ven cinco ejemplares de lo que parece la cabra montes pirenaica, uno en el gran panel y el resto en la galería denominada Auntzei, se cree que son obra de al menos dos maestros, esa distinción se ha establecido por la perspectiva utilizada en las figuras y por la capacidad técnica del artista.

En este santuario se pueden ver tres ciervos, dos grabados y uno pintado, es la única especie de la que se pueden diferenciar macho y hembra en Ekain. Las dos figuras grabadas se encuentran la una dentro de la otra y se cree que son del mismo maestro, la cierva del gran panel presenta características distintas y se cree que pertenece a un segundo maestro.

Los peces son un animal poco frecuente en el arte rupestre y en Ekain hay dos, un salmón en la galería Auntzei, y la cola de un lenguado en el gran panel. El artista que ha trabajado el salmón muestra una mano firme y una gran capacidad para el dibujo, el que ha pintado el lenguado ha tenido que corregir el trazo una y otra vez.

Los osos también son animales especiales en el arte rupestre y en el centro de la cueva de Ekain, en un techo abovedado de 1,20 metros de altura, se pueden ver dos osos pardos, se cree que pertenecen a un solo maestro y no se cree que éste haya participado en el resto de las figuras de Ekain.

No se puede afirmar por ejemplo que un artista de los caballos no pintara también algunos bisontes, o que un maestro de los ciervos no pintó también los caballos, pero se puede pensar que las personas que trabajaron en Ekain fueron un pequeño grupo de especialistas, eso sí, no todos trabajaron al mismo tiempo en la cueva, estas maravillosas figuras corresponden a artistas de varias generaciones.

Ekain: Paleolitoko bizilekua

Giza taldeak denbora luzez bizi izan dira Ekaingo kobazuloan eta bizimodu horren aztarna ugari utzi zituzten kobazuloaren alderdirik argienean kokaturiko aztarnategi arkeologikoan.

Ekaingo kobazuloaren alde sakonenean eginiko irudiak 1969an aurkitu zituzten Andoni Albizuri eta Rafael Rezabal Antxieta Kultur Elkarteko kideek. Aztarnategia 1969 eta 1975 artean buruturiko sei kanpainetan induskatu zen, On Jose Miguel Barandiaran eta Jesus Altuna ikerlarien zuzendaritzapean. Momentu hartan aztarnategiaren zati bat ikertu gabe utzi zen, 2008an Jesus Altuna eta bere lan taldeak lan horri berriro ekin zioten arte.

Sei kanpaina horietan zehar, Ekaingo koban hamabi okupazio maila identifikatu ziren, lehendabiziko biak, XII. eta XI. zenbakiekin identifikatuak, erabat antzuak dira, ez da inongo aztarna arkeologiko edo paleontologikorik aurkitu bertan.

Lehen hezurrak eta giza jatorriko aztarnak X. maila estratigrafikoan agertu ziren. Bertan leizeetako hartzaren aztarnak dira nagusi. Giza industriaren aztarnak geruzaren goiko aldean agertu ziren eta Chatelperron aldiko (36.000-30.000 BP) zenbait ezaugarri dituzte. Erradiokarbono dataketen arabera, 30.600 BP inguruko okupazioa izan daiteke.

IX. mailan ere leizeetako hartzak nagusi izaten jarraitzen du, Aurignac aldikoak (33.000-18.000 BP) diruditen pieza batzuekin batera. Geruza honetan aurkituriko apodun animalien aztarnen egoera kontutan hartuta, badirudi gehienak kobara animalia haragijaleek garraiatu zituztela, gizakiak hezurrak gehiago apurtzen baizituen hezur muina erabili ahal izateko.

VIII. mailan leizeetako hartzak desagertu egiten dira aztanategitik, sarrioaren eta oreinaren aztarnak nagusituz, erradiokarbonoak 20.900 BP inguruan kokatzen du maila hau (Aurignac aldian).

VII. eta VI. mailak Madeleine aldikoak (17.000-11.000 BP) dira. Orain hasten dira giza aztarnak nagusitzen Ekainen, industria ugari agertu da, kobaren alderdi ilunenean landutako labar artea ere garai honetakoa da.

VII. maila kantauriar Behe Madeleine aldi tipikoari dagokio, 16.500-15.500 BP inguruan kokatzen da. Maila hau aro epel eta heze batean hasten da eta hotzaldi batean amaitu. Su-zuloak aztarnategiaren alderdi argitsu eta zabalenean aurkitu dira eta animalien aztarnak eta hezur eta harrizko giza tresnak beraien inguruan.

Maila honetako harrizko industria ia erabat suharrian egina da, erretokaturiko piezen proportzio altuak suharriaren lanketa prozesu gehiena Ekaindik kanpo egiten zela adierazten du. Tamaina txikiko industria da eta espezializazio maila handia erakusten du, giza talde ehiztari eta ibiltari baten aztarnak dirudite, agian Ekain aldi baterako kanpaleku bat izan zitekeen.

Garai honetan Ekaingo biztanleak oreinaren ehizan espezializatu ziren, are gehiago, aurkitutako hezurren arabera kumeak eta erditu berri zeuden emeak ehizatzen zituzten, agian harrapatzen errazagoak zirelako, eta orein kumeak udaberri bukaeran jaiotzen dira, badirudi gizakiak garai horretan iristen zirela gure ingurura.

Ekaingo koban aurkituriko azken arte pieza, 2009an topaturiko hegazti itxura duen ingerada ebakia. Arte eramangarriaren eredu bat da eta Madeleine aldiko geruza hauetan aurkitu zen.

VI. mailako industria Goi-Azken Madeleine aldikoa da, klima oso hotzeko garai bat, 12.050 BP datazioarekin. Badirudi hotzaldiaren ondorioz txilarra urritu egin zela Ekain inguruan. Hau zen oreinen elikaduraren oinarrietako bat eta garai honetan oreinen aztarnak ere nabarmen murrizten dira. Agian horregatik ekin zioten gizakiek mendi magal harritsuetan basahuntzak ehizatzeari.

Beste aldaketa bat ere ikus daiteke, orain animalia gehienak jada zatituta ekartzen dituzte Ekaina, agian ehiza lekuak lehen baino urrunago dituztelako.

Oso geruza mehea den arren, oso aberatsa da hezur eta harrizko industrian. Su-zuloak aurreko garaian baino barrurago aurkitzen dira aztarnategian eta tresnak beraien inguruan, hezurrezko industriak harrizkoari aurrea hartzen dio. Harrizko industria erabat suharrian egina da, bere lanketa ez da kobazuloan egiten, baina aurkitutako tresneriak okupazio egonkorrago bat adierazten du, piezak berrerabili egiten dira, eta aurreko garaian ez bezala, “etxeko” tresnen eta “armen” artean oreka handiagoa nabari da.

Ekaingo xaflatxoa bezala ezagutzen den arte eramangarriaren pieza ere maila estratigrafiko honetan agertu zen. Hareharrizko xafla batean animalien hainbat irudi zizelatu eta hainbat egitura ikus daitezke.

Hortik gorako mailak berriagoak dira, V., IV. eta III. mailak Azil aldiari (11.000-8.000 BP) dagozkio. Garai honetan Goi Madeleine aldiko erabilera kulturalek jarraitu egiten dute, baina klima eta gizakien bizi baldintzan nabarmen aldatzen dira, epel aldia iristean, gizakiak Ekaingo kobazuloari ematen zion erabilera nabarmen eraldatu zen.

II. a berriz, Mesolito garaikoa (8.500-4.500 BP) da. Gizataldeak Neolito garai berrirako urratsak ematen ari ziren, nekazaritza eta abeltzaintzan oinarrituriko bizimodu batera bidean, momenturen batean Ekaingo koba bertan behera utzia izan zen arte.

I. geruzan kobazuloak ia gaur eguneraino izandako historiaren aztarnak ditugu, arkeologiaren aldetik interes urria dutenak.